Usytuowany w środku miasta, Ogród Bernardyński to jedno z najpiękniejszych miejsc, gdzie można spędzić woly czas. Jest to najstarszy park Wilna, położony nad brzegiem Wilenki, u podnórza Góry Giedymina, w sąsiedztwie Pałacu Władców i kościoła św. Anny. To idealne miejsce na spacer, relaks i podziwianie przyrody.
Historia ogrodu
W XII – XIV wiekach na terenie dzisiejszego Ogrodu Bernardyńskigo rosły się święte gaje dębowe, które zostały wycięte po przyjęciu chrześcijaństwa na Litwie.
W 1469 r. Kazimierz Jagiellończyk zaprosił do Wilna bernardynów, którzy zbudowali kościół, klasztor, a obok założyli ogród. Ten rajski zakątek w sercu miasta przez długi czas był dostępny jedynie dla wybranych, ponieważ przez cztery stulecia znajdował się na terenie ogrodu klasztornego.
Stąd pochodzi historyczna nazwa tego miejsca – ogród Bernardyński (potocznie nazywany Bernardynką). Zakonnicy bernardyńscy prowadzili tu browar, wytwórnię miodów pitnych, sady, warzywniaki i zielniki.
Park wielokrotnie zmieniał swoją nazwę: początkowo był znany jako park Sorokiszki, Szerejkiszki (lit.Sereikiškės), następnie park Łucjana Żeligowskiego, a w okresie radzieckim nosił nazwę park Młodzieży.
Pierwsze wzmianki o nazwie Sorokiszki pojawiają się w Statucie Litewskim z XVI wieku. Była to wyspa otoczona wodami Wilejki (jurydyka horodniczego), która niegdyś stanowiła drewniane przedmieście. Ulica Sorokiszki prowadziła od zamku do klasztoru bernardynów. W 1794 roku przedmieście Sorokiszki zostało prawdopodobnie spalone przez władze carskie.
W 1794 Komisja Edukacji Narodowej rozpoczęła zakładanie ogrodu botanicznego Uniwersytetu Wileńskiego, którego założycielem był francuski botanik i twórca wileńskiej szkoły botanicznej, profesor Jean Emmanuel Gilibert. To właśnie on sporządził najstarsze zielniki litewskie.
W 1806 roku zbudowano cieplarnie i oranżerie, a w 1808 roku ogród rozszerzono o tereny po drugiej stronie rzeki – na Górze Łysej i Bekiszowej. Budynki ogrodu projektował profesor architektury Uniwersytetu Wileńskiego M. A. Szulc. Ogród tworzyli również profesorowie UW Ferdynand Szpicnagel oraz uczeń i następca profesora Giliberta – Stanisław Bonifacy Jundziłł.
Po stłumieniu powstania 1831 roku w Wilnie rozpoczęto budowę twierdzy wojskowej drugiej kategorii. W ramach tego przedsięwzięcia ówczesny generał-gubernator Wilna przekazał część terenu Ogrodu Botanicznego pod budowę twierdzy. Po zamknięciu UW ogród został przekazany Akademii Medyczno – Chirurgicznej. W 1842 zieleniec został zamknięty. Przez jakiś czas na tym terenie mieściła się letnia rezydencja generał-gubernatora.
Ogród pod zarządem miasta
Z biegiem czasu ogród powoli zatracił swe piękno, a w 1864 roku przeszedł na własność zarządu miasta. W 1870-1872 latach architekt N. Czagin połączył trzy ogrody (Botaniczny, Bernardyński i Katedralny (Zamkowy)) w jedną całość. W 1868-1870 zasypano naturalne koryto rzeki Wilejki, łącząc wyspę z zamkiem. W 1880 roku władze miasta podjęlī decyzję o założeniu na tym terenie parku miejskiego.
Spacer po Ogrodzie Bernardyńskim
W latach 1886-1888 powstał pierwszy park odpoczynku w stylu modernistycznym. Projekt urządzenia ogrodu opracował na początku XIX w. Aleksander Władysław Strauss. W 1907 roku wielki pawilion został przekształcony w Teatr Letni, w którym przez jakiś czas funkcjonował teatr Szumana.
Ogród Bernardyński i dawne ogrody klasztorne tworzą dziś dwie wyraźnie różniące się części. Wchodząc do parku od strony ulicy Barbary Radziwiłłówny, po prawej stronie zobaczymy starannie zaprojektowaną, geometryczną kompozycję zieleni, nawiązującą do ogrodów renesansowych i barokowych. Regularne rabaty i uporządkowany układ roślin przywołują atmosferę dawnych epok.
Po lewej rozciąga się natomiast teren dawnego ogrodu klasztoru Bernardynów, który obecnie znany jest jako Botanika. Przez tę część ogrodu prowadzi główna aleja, wytyczona w nawiązaniu do historycznego biegu Wilenki. Dziś prowadzi ona do centralnej fontanny, jednak nie zawsze tak wyglądał ten zakątek. W czasach Sztraussa w miejscu, gdzie obecnie tryska woda, znajdował się teatr plenerowy, a ścieżka kierowała odwiedzających właśnie ku niemu.
Ogród Bernardyński po rekonstrukcji
Po wielu latach pracy znany park został zmodernizowany i odnowiony na podstawie materiałów ikonograficznych z ubiegłych wieków oraz pierwotnego projektu architekta Aleksandra Władysława Sztraussa. Modernizacja została sfinansowana z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej (14 mln lt.) i funduszu Zarządu miasta Wilna (2 mln lt.).
W czasie wykopalisk archeolodzy odkryli fundamenty średniowiecznej dzielnicy, fragmenty muru obronnego miasta, a także kolekcję monet i kafli.
Obecny park zajmuje 9 ha powierzchni. W ramach modernizacji parku przeprowadzono remont alejek, urządzeń wodnych, założono kwietniki, nowe rabaty i grządki z ziołami leczniczymi insporowane tymi, które rosły u zakonników (ogółem zasadzono około 40 tys. roślin). Park wyposażono w nowe stylowe ławki, przywrócono autentyczną atmosferę XIX wieku.
W ramach projektu “Prezent dla Wilna” stworzono nowA przestrzeń rekreacyjnA w postaci 7 boisk idealnych do spotkań, rozrywek i relaksu. Każdy znajdzie coś dla siebie: korty tenisowe, alpinarium, rosarium, trzy place zabaw dla dzieci, place gry w szachy, kawiarnie, 4 fontanny (wśród nich śpiewająca) i staw.
Ogród Bernardyński jest czynny codziennie od godziny 7 do 22.
Na terytorium parku obowiązuje zakaz palenia.
