Krikštai – fenomen kultury bałtyckiej
Egipcjanie zostawili piramidy, Rzymianie mauzolea, a Bałtowie drewniane deski z ażurowymi wzorami, jakich nie ma nigdzie indziej na świecie. To krikštai, nazywane czasami krzyżami kurońskimi. Mimo tej nazwy nie są to krzyże, lecz płaskie profilowane deski zdobione ażurem. Są to drewniane znaki nagrobne charakterystyczne dla Mierzei Kurońskiej i Kraju Kłajpedzkiego. To tradycja Kurów, a później […]
Wskrzeszenie Uniwersytetu Wileńskiego
Przenieśmy się 107 lat wstecz. Jest 11 października 1919 roku, a Wilno ma za sobą wyjątkowo niespokojny rok. Uniwersytet już miał ruszyć 1 stycznia, a 5 stycznia do miasta weszli bolszewicy i plany legły w gruzach. Dekret i sześć wydziałów Dopiero wiosną chirurg Józef Ziemacki przedstawił Piłsudskiemu pomysł wskrzeszenia uczelni, Naczelny Wódz go poparł, znalazły […]
Schody Chrystusa – zapomniane sanaktuarium
W samym sercu Wilna, przy kościelnym dziedzińcu kościoła św. Franciszka i św. Bernarda, od XVII wieku stały kapliczki tworząc tzw. Małą Kalwarię. Pomysł polegał na odwzorowaniu drogi, którą w Jerozolimie przeszedł Chrystus niosący krzyż. Pielgrzym, który nie mógł wyruszyć do Ziemi Świętej, mógł w Wilnie odbyć symboliczną wędrówkę śladami Męki Pańskiej. Bernardyni jako franciszkanie byli […]
Od Asyżu do Wilna: bracia mniejsi w roku 800-lecia
Zakon Braci Mniejszych liczy ponad 11 800 członków, co czyni go jednym z najliczniejszych zakonów męskich na świecie. Bracia są obecni w 119 krajach. Na Litwie jest ich zaledwie trzydziestu kilku. Litewska prowincja św. Kazimierza ma sześć klasztorów: w Kretyndze, Wilnie, Kownie, Kłajpedzie, Pakutuvėnai i przy słynnej Górze Krzyży. Do tego prowadzą pięć parafii oraz […]
Wilno świętuje jedność Bałtów
Drzwi na Górze Stołowej Od kilku lat Litwini rozpalają ognisko na grodzisku, miejscu pamiętnym dla wszystkich Bałtów. Niegdyś ogień zapalany na grodziskach, widocznych z daleka wzniesieniach, wzywał do zjednoczenia w obronie własnych ziem, życia i tożsamości. Właśnie tej jedności Bałtowie zawdzięczają to, że przetrwali tysiąc lat burzliwych dziejów. Ich rozproszonych dziś po świecie potomków wciąż […]
Jarmark Narodów (Tautų mugė)
Jarmark Narodów jest to coroczny, bezpłatny festyn w samym centrum Wilna. Mniejszości narodowe mieszkające na Litwie pokazują na nim swoje kultury. Odbywa się od 2008 roku, a jego główną areną są aleja Giedymina oraz place Kudirki i Łukiski. Dzięki jarmarkowi mniejszości stają się widoczne, a reszta społeczeństwa i goście miasta mają okazję poznać je z […]
Wilno słucha szofaru. Vilnius Shalom.
Róg Zbawienia – pod taką nazwą odbył się koncert w sali koncertowej barokowego kościoła św. Katarzyny w Wilnie. Cóż to za róg i co ma wspólnego z kulturą i religią żydowską? Ale o tym po kolei, krok po kroku. Róg Zbawienia Róg jest jeden i nazywa się szofer. Barani róg, z którego wydobywa się dźwięk […]
Troki – miasto, które pływa
Są miejsca, które leżą nad wodą. Troki leżą w wodzie. Półwysep, na którym stoi miasteczko, wciska się między jeziora — z lewej Galvė, z prawej Bernardyńskie, z tyłu Tataryszki. Trzydzieści dwa jeziora — nie gdzieś za miastem, nie na peryferiach, ale dosłownie pod oknami, za płotami ogrodów, między zamkami. Kto patrzy na Troki z góry, […]
Odpust w Trokach
Na wieży Bazyliki Najświętszej Maryi Panny w Trokach biją dzwony. Po drugiej stronie jeziora Galvė widać mury zamku Witolda. A drogą od Wilna, tak jak od czterystu lat, ciągną ludzie. Kiedyś szli wszyscy. Dziś większość przyjeżdża – ale młodzież z Wilna nadal idzie pieszo, całe trzydzieści kilometrów od Ostrej Bramy. W Trokach trwają Trakinės. Dlaczego […]
Zielna – ziołowy akcent końca lata
Piętnastego sierpnia Kościół obchodzi uroczystość Wniebowzięcia Matki Bożej – wziętej do nieba z ciałem i duszą. Kapłani stają przy ołtarzu w bieli, barwie świąt maryjnych. Ale na Litwie tego dnia najgłośniej mówi nie ornat, lecz bukiet. Bo Zielna (lit. Žolinė) to święto, które pachnie. Wystarczy 15 sierpnia wejść do kościoła — powietrze gęstnieje od wrotyczu, […]
Tramwaj wodny
Chcesz popłynąć wodą przez Wilno? Usiądź na tramwaj wodny! Wyobraź sobie: zamiast stać w korku albo tłoczyć się w autobusie, płyniesz spokojnie Wilią (lit. Neris), wiatr muska twarz, a pod tobą przesuwają się mosty, których z brzegu nigdy tak nie zobaczysz. To właśnie oferuje wileński tramwaj wodny — i w tym sezonie jest jeszcze fajniej. […]
Miejsca mniej znane w Wilnie. Poza utartym szlakiem…
Kiedy znów odwiedzisz Wilno, nie musisz oglądać wszystkiego. Warto odkrywać miejsca mniej znane, pełne tajemnic – takie, do których nie każdy wilnianin wchodzi zagląda przy okazji, mimochodem. Miejsca, które mamy tuż przed oczami, a mimo to pozostają dla nas niewidoczne. Właśnie o jednym z nich jest ta opowieść – o kopule i koronie. Zaczynamy niewinnie. […]
