Leżąca nad Bałtykiem Kłajpeda (lit.Klaipėda) od dziesięcioleci przyciąga turystów z różnych zakątków świata. To nadmorskie miasto kryje w sobie wiele atrakcji, ale zanim je odkryjemy, warto cofnąć się w czasie.
Nie zawsze Kłajpeda była tym, czym jest dziś. W przeszłości znana była jako Memel, gdy znajdowała się w granicach Prus i Niemiec.
Obecny herb Kłajpedy można nazwać pewnego rodzaju historycznym rebusem, który nawiązuje do przeszłości miasta. Jego symbole mają głębokie korzenie w historii Kłajpedy. Jest współczesną interpretacją dawnej pieczęci miejskiej, używanej do potwierdzania autentyczności dokumentów, a jednocześnie przypomnieniem o bogatej przeszłości miasta.
Najstarsze znane wyobrażenie pieczęci Kłajpedy, niegdyś Memel, pochodzi z 1446 roku i zachowało się na dokumencie przechowywanym w archiwum miasta Lubeki. Dokument ten opisuje dramatyczną sytuację: statek, uszkodzony podczas burzy, stracił część ładunku, która zatonęła. Po dopłynięciu do brzegu zatopione towary sprzedano za 20 marek.
Pieczęć, widniejąca na tym dokumencie, przedstawia trzy bramy, które symbolizowały obronny charakter miasta. Istnieje wiele interpretacji bocznych bram – niektórezy badacze widzą w nich wrota nawigacyjne, inni -wieże zamkowe z otwartymi oknami, symbolizujące otwartość Kłajpedy na handel, rzemiosło i sztukę.
Współczesny herb miasta można więc uznać za historyczny rebus, który łączy przeszłość i przypomina o bogatej ytradycji Kłajpedy.
Obecny herb Kłajpedy powstał w oparciu naj pieczęć z XV wieku, choć przeszedł przez kilka modyfikacji, zanim jego ostateczna wersja została przyjęta w 1992 roku. Przedstawia szermierza – w prawej ręce dzierży miecz, w lewej tarczę ozdobioną podwójnym krzyżem. W tle widnieje statek sunący po morskich falach.
Takie zestawienie symboli nie jest przypadkowe: wskazuje na strategiczne znaczenie Kłajpedy jako portu, a jednocześnie podkreśla długą tradycję marynistyczną miasta.
Co zwiedzić w starej części Kłajpedy?
Dawny Ratusz
Historia ratusza w Kłajpedzie ukazuje, jak rozwój miasta kształtował potrzebę posiadania własnego miejsca zgromadzeń. Choć Memel otrzymał prawa miejskie już w 1254 roku, pierwszy ratusz postał dopiero w XVI wieku. Kolejne budynki ratusza wielokrotnie legały zniszczoniu i były odbudowywane.
Prawa miejskie Memla wzorowano na prawie lubeckim, które obowiązywało w wielu nadbałtyckich miastach. Wówczas Lubeka była jednym z najważniejszych ośrodków handlowych Hanzy. Do dziś zachował się kodeks prawny Memela z 1254 roku, sporządzony w języku łacińskim, zawierający 88 artykułów.
Historyczny ratusz, będący świadkiem tych dziejów, wciąż stoi przy ulicy Danės 15, przyciągając uwagę turystów i miłośników historii.
Pierwotnie budynek pełnił funkcję domu konsula duńskiego i kupca Lorka. W latach 1807-1808 stał się tymczasową rezydencją monarchy Króla Fryderyka Wilhelma III i królowej Luizy. Przebywając w nieokupowanej części Prus, para królewska starała się odbudować i wzmocnić państwo po porażkach w walkach z Napoleonem.
W 1846 roku magistrat wykupił budynek, który od tego c zasu pełnił rolę siedziby samorządu Kłajpedy. Dziś, będący własnością miasta, jest cennym przykładem architektury i historii miasta.
Najwięcej atrakcji w mieście znajduje się niedaleko rzeki, morza i plaż.
Rzeźba Rybak
Przed ratuszem w Kłajpedzie stoi rzeźba „Rybak”, która od ponad pięćdziesięciu lat spogląda na miasto. W nadmorskim ośrodku, w którym rybacy stanowili ważną część społeczności, figura ta symbolizuje dawną tradycję i życie związane z morzem.
Wcześniej, przed rokiem 1923, kiedy Kłajpeda nie należała jescze do Litwy, w tym samym miejscu stał inny pomnik – „Borussia”. Przypominał on pruskie dziedzictwo i historię, które odcisnęły swoje piętno na kulturze i losach Niemiec, symbolizując epoką, która już odeszła w przeszłość.
Rzeźba Syreny
Klaipeda ma swoją wyjątkową syrenkę! Wynurza się z rzeki Dangė, siedząc na tronie tuż przy Moście Birżańskim na Królewskiej Nabrzeżnej. Nocą morska dziewczyna wyłania się na brzeg, a jej głos, pełen tajemniczej magii, przyciąga wędrowców, zachęcając ich do wsłuchania się w niezwykłą pieśń. Jeśli uda Wam się odnaleźć syrenkę z wieńcem lilii nad rzeką Dange, zanurzcie się w jej śpiew, płynący w rytm fal. To zaproszenie do prawdziwej przygody, pełnej morskich legend i nieodkrytych tajemnic. Rzeźba powstała dzięki darowi Litewskiej Wyższej Szkoły Morskiej, a jej autorem jest utalentowany Klaudijus Pūdymas.
Most Giełdowy
Stary Most Giełdowy, łączący Stare i Nowe Miasto, był kluczowym punktem komunikacyjnym i handlowym od połowy XVIII wieku. Jako jedyny most tranzytowy w mieście, przynosił dochody z opłat za podnoszenie przęseł, umożliwiając przejście masztów statków. Most składał się z 25 przęseł i miał długość 327 m. W 1879 roku zastąpiono go metalowym mostem obrotowym, zaprojektowanym przez architekta Mejera i inżyniera Bernszteina, co pozwalało na jego otwieranie dla żeglugi.
Podczas II wojny światowej most został zniszczony, ale w 1948 roku wzniesiono jego nową wersję, obróconą o 90 stopni, aby dostosować ją do nowego układu ulic. Ciekawostką jest zachowany mechanizm podnośnika, który obracał most pod kątem 50 stopni, umożliwiając przepływ żaglowców. Most Giełdowy, mimo licznych przebudów, pozostaje symbolem technologicznego rozwoju i historycznego dziedzictwa miasta.
Pomnik zjednoczonej Litwy „Arka”
Pomnik „Arka” został odsłonięty w 2003 roku, aby upamiętnić 80-lecie przyłączenia Kraju Kłajpedzkiego do Litwy. Waży 150 ton i ma 8,5 metra wysokości. Mała kolumna z czerwonego granitu symbolizuje Małą Litwę i jej dziedzictwo kulturowe, a szara – Wielką Litwę. Górna część pomnika, jakby odłupana, przedstawia Obwód Kaliningradzki (dziś część Rosji). Na pomniku wyryte są słowa Ievy Simonaitytė: „Jesteśmy jednym narodem, jedną ziemią, jedną Litwą”.
Autorzy pomnika to rzeźbiarz Arūnas Sakalauskas, architekt Ričardas Krištapavičius i inżynier konstruktor Tautvydas Tubis.
Żaglowiec „Meridians”
Idąc w stronę Nowego Miasta, natkniemy się na słynny żaglowiec „Meridians”. To historyczny statek szkoleniowy, zbudowany w 1948 roku w Finlandii. Od 1971 roku, z przerwą na renowację, cumuje przy nabrzeżu Starego Miasta.
Po II wojnie światowej ZSRR zażądał od Finlandii 17 żaglowców jako część reparacji wojennych. Miały one służyć jako statki szkoleniowe. Jeden taki „Meridians” trafił do Kłajpedy, gdzie przez wiele lat był wykorzystywany przez kursantów Szkoły Morskiej. Na tym żaglowcu młodzi marynarze odbywali rejsy, dopływając aż do brzegów Senegalu.
Z czasem statek został wycofany z użytku, a od 1969 roku pozostaje zacumowany przy brzegu. Obecnie mieści się w nim restauracja „Meridianas”, która serwuje kuchnię europejską z nutami Morza Śródziemnego, podkreślając nadmorską, portową tożsamość miasta.
Dziś trudno uwierzyć, że los tego żaglowca wisiał na włosku. Dzięki wysiłkom ludzi, którzy go ocalili, „Meridians” wciąż pozostaje żywą częścią historii Kłajpedy.
