Za panowania księcia Olgierda na tym terenie znajdowała się rezydencja z ogrodami, należąca do wpływowego rodu Gasztołdów. Dopiero w XVI wieku, po pożarze ówczesnej siedziby biskupów na Zamku Dolnym w Wilnie, rezydencja ta została przekształcona w nową siedzibę biskupów wileńskich. Ze zapisów historycznych wynika, że już w XVI wieku otoczenie pałacu zdobił malowniczny ogród.
W połowie XVII wieku budynek został poważnie zniszczony w wyniku wojny. Na początku XVIII wieku pałac należał do kapituły katedralnej, która w latach 1707–1726 go odrestaurowała i przystosowała do swoich potrzeb – mieszkały w nim starsze, niepełnosprawne duchowne, dlatego nazywano go Kolegium Inwalidów (Collegium dioecesanum Invalidorum). Później, w 1765 roku, rozpoczęto budowę trzeciego piętra, jednak z powodu braku funduszy prace przeciągnęły się na lata. W 1790 roku pałac wrócił w ręce biskupa, a jego pomieszczenia służyły zarówno sądowi konsystorskiemu, jak i wynajmowano je prywatnym najemcom.
Ostatnim biskupem mieszkającym w tym gmachu był Józef Massalski, który urzędował tam w latach 1730-1762. Niestety, budynek nie uniknął tragicznego losu – liczne pożary strawiły nie tylko jego mury, lecz także bezcenne archiwa biskupie.
W rou 1792 architekt Wawrzyniec Gucewicz rozpoczął przebudowę pałacu, nadając mu elegancki i rozpoznawalny charakter stylu klasycystycznego.
Po rozbiorach Rzeczypospolitej Wilno znalazło się pod panowaniem Imperium Rosyjskiego. W latach 1823-1834, według projektu Wasilija Stasowa, wzniesiono nowy pałac w stylu empire. Budowla ta, obecnie pełniąca funkcję siedziby Prezydenta Litwy, pierwotnie służyła jako rezydencja gubernatora. To monumentalne dzieło architektury wyróżnia doskonałą symetrią i bogactwem zdobień. W dążeniu do architektonicznej prefekcji wkomponowano tu również elementy czysto dekoracyjne — jak np. „ślepe” okna czy dekoracyjne elementy bez praktycznej funkcji użytkowej — które podkreślają wyjątkowy charakter tej rezydencji.
Dziedziniec paradny Pałacu Prezydenckiego ma kształt podkowy i stanowi centralny element całego kompleksu. Otoczony jest budynkami oraz kolumnadą w stylu doryckim, która od strony zachodniej oddziela go od parku. Zwieńczona monumentalnym belkowaniem i attyką, kolumnada kończy się dwiema bramami – prowadzącymi odpowiednio do części administracyjnej i ogrodu.
Po stronie wschodniej dziedziniec również zamyka kolumnada, nad którą wznosi się piętro łączące pałac z pozostałymi budynkami
Na przestrzeni lat pałac gościł przedstawiciele swoich epok. Wśród nich byli m.in. Michaił Murawjow (ros. Михаил Николаевич Муравьёв) – rosyjski polityk i wojskowy oraz słynny generał Michaił Kutuzow (ros. Михаил Илларионович Голенищев-Кутузов), który odegrał istotną rolę w wojnach napoleońskich. Szczególnie pamiętnym momentem w historii był rok 1812, kiedy to w jej murach przebywali kolejno cesarze; rosyjski Aleksandera I i francuski Napoleon.
Dwupiętrowa rezydencja zwrócona jest frontem ku placowi imienia Szymona Dowkonta (lit. Simonas Daukantas) — autora pierwszej „Historii Litwy”. Szczególne znaczenie mają znajdujące się na pierwszym piętrze reprezentacyjne sale pałacu. Spośród nich najważniejszą funkcję ceremonialną pełni Biała Sala, w której odbywają się najważniejsze uroczystości państwowe.
Od 1997 r. pałac pełni funkcję siedziby głowy państwa. Obecnie cały kompleks – obejmujący kordegardę, Centrum Poznania Państwa, dziedziniec oraz park – twory spójną i reprezentacyjną całość.
Wstępną rezerwacją internetową na bezpłatne wycieczki do Pałacu Prezydenckiego można dokonać, wysyłając zamówienie na adres ekskursijos@prezidentas.lt
Dzielnica: Stare Miasto
Adres: Simono Daukanto aikštė 3
Styl: klasycystyczny
Lata budowy: 1824-1934
Architekt: Wasilij Stasow
Strona internetowa: president.lt
