Krzywy Zamek (Krzywy Gród)

Spis treści

Dzisiaj zgłębimy historię jednego z najbardziej malowniczych miejsc Wilna z wyjątkową historią. Mowa o Zamku Krzywym (łac. Castrum Curvum). Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z listu Giedymina do Zakonu Krzyżackiego i miasta Rygi napisanego 2 października 1323 roku.

Park Górny

Curvum Castrum zlokalizowano na terenie Parku Górnego (lit. Kalnų Parkas) dopiero w połowie XX stulecia. Wcześniej szukano go gdzie indziej (na terenie parku Sorokiszkiego (ogród Bernardyński), przy ul. Bakszta, Zamkowej, Latako). W latach czterdziestych XX wieku Helena i Władimir Hołubowicz zlokalizowali go na terenie Parku Górnego i w okolicach Góry Bekieszowej. Dopiero w 1960 r. uświadomiono, że zajmował znacznie większy obszar, a wszystko za sprawą znacząco zmienionego przez stulecia reliefu: część góry Bekiesza osunęła się, góra Stolowa została obniżona, zmienione koryto Wilenki, a Wilia płynęła bliżej zamku. Nie zachowało się pierwotne ukształtowanie przestrzeni.

Archeolog litewski Adolfas Tautavičius nazwał Krzywy Zamek miastem (grodem), zbadał wierzchnią warstwę pochodzącą z XIV wieku, znalazł  pozostałości spalonego domu, ogrodu, wiele kości, fragmenty naczyń glinianych,  wyroby metalowe oraz pozostałości podłogi kamiennej.

Specyfika tego miejsca łaczy się z lokalizacją. Atrakcyjny obszar osadniczy otoczony wodą dwóch rzek Wilii i Wielki, w trudnodostępnym miejscu, wśród lasów, a strome zbocza i podmokłe obszary wokół stanowiły dodatkowy walor obronny, co docenił w swoim czasie, Giedymin

W XIII – XIV wieku, jeszcze za pogaństwa, równolegle z Zamkiem Górnym i  Zamkiem Dolnym funkcjonował trzeci drewniany Krzywy Zamek. Otoczony umocnieniami obronnymi bronił stolicy przed nieustannymi napadami wroga, był schroniskiem dla wilnian i miejscem sprzyjającym obronie. Był poważniej umocniony niż Góra Zamkowa (lit. Gedimino pilis), a znaczy mógł odgrywać ważniejszą rolę. Dał początek miastu, które w dobie przedchrześcijańskiej rosło wzdłuż Wilenki i Wilii, a trzy zamki tworzyły spójny kompleks obronny.

W ostatnich dziesięcioleciach XX wieku ustalono, że Zamek Krzywy i obok znajdujący się gród rozciągnął się nie tylko Górę Łysą (dopóki istniał zamek nazywała się Krzywa, do XVI w. Łysa, póżniej Trzykrzyska), Stołową (z estradą) i Bekiesza, ale również na pobliskie podejścia od  płn-zach. strony rzeki Wilii.

Swą potęgą dorównywał Zamkowi Dolnemu, zajmował ponad 12 ha, obszar nadający się do zamieszkania stanowił około 5,5 ha. Za pierwszym pierścieniem obronnym znajdowało  się przedzamcze. Krzywy Gród, z zabudową drewnianą, wcześniej gęsto zamieszkany, mógł być nawet większy od dzisiejszego Starego Miasta.

Kolebka Wilna zachowała najstarsze ślady osadnictwa oraz potężnych niegdyś fortyfikacji, których warstwa kulturowa sięga 6-7 metrów pod ziemią. W późniejszym czasie wzgórza nazywano Altarią. Znajdująca się tu kiedyś część miasta przez stulecia została zapomniana.

Wszechstronne badania geologiczne, geofizyczne, historyczno urbanistyczne oraz badania nieinwazyjne wykazały, że w końcu XIII w. był jednym z dwóch jednakowo znaczących, równorzędnych i jednocześnie funkcjonujących zalążków ówczesnego miasta, jednym z przedchrześcijańskich centrów Wilna. 

Topografię obszaru badał litewski architekt  Sigitas Lasavickas.

Curvum Castrum był ważnym punktem strategicznym. W drugiej połowie XIV wieku wielokrotnie najeżdżany i palony. Jego burzliwe dzieje zapisane są w warstwach archeologicznych, w których obficie występują warstwy pożarów. Podczas badań góry Stołowej i Trzykrzyskiej natrafiono na ślady obszaru warstwy zwęglonego drewna po pradawnej osadzie, co wskazuje na to, że tu stał Krzywy Gród, który Krzyżacy spalili w 1390 roku. Po po pewnym czasie  stracił swoje znaczenie, upadł. Osadnictwo po spaleniu grodu w latach 1390 -1394 nie powróciło.

I chociaż wiele pytań nadal czeka na swoje odpowiedzi, każde ponowne badanie odsłania nam kolejne karty prahistorii miasta. Obiekt dawnego dziedzictwa dziś funkcjonuje jako rezerwat archeologiczny.

Amfiteatr w Parku Górnym

to otoczona naturą przestrzeń kulturalna pod otwartym niebem w sercu Wilna. Tu odbywa się wiele imprez, koncertów, świąt. Od 1970 roku wybudowano scenę dla Świąt Pieśni.

Powiązane Kategorie:

Wycieczka

5%

zniżki

Przewodnik po
Wilnie

Aleksandra Jankowicz