Pomnik Trzech Krzyży, stoi na dawnej górze Łysej (lub Krzywej), nazywaną teraz często Górą Trzykrzyską (lit. Trijų kryžių kalnas), i jest jedną z najbardziej znanych i rozpoznawalnych wizytówek Wilna.

trzy krzyże wilno

Pomnik Trzech Krzyży

Owiane historią miejsce wiąże się z trzema hipotezami jego powstania. Według pierwszej – wileńskiej legendy – krzyże poświęcone były pamięci siedmiu zamordowanych tu franciszkanów za czasów Olgierda. Czterech z nich strącono do w pobliżu płynącej rzeki Wilenki, natomiast trzy krzyże z ciałami męczenników ustawiono na górze. Druga hipoteza tłumaczy, że krzyże wzniesiono po przyjęciu chrztu przez Litwę, aby wyruszający na Wilno Krzyżacy mogli z daleka widzieć chrześcijańskie symbole. Według ostatniej teorii krzyże ustawiono w podzięce za ustąpienie zarazy.

Według danych historycznych, między rokiem 1613 a 1636 wzniesiono na górze trzy pierwsze krzyże. Kolejne trzy drewniane krzyże stały tam od 1710 aż do 1869 roku, gdy ostatecznie zbutwiały, jednak władze carskiej Rosji nie pozwoliły na ich odbudowanie. Po wybuchu I wojny światowej do Wilna wkroczyli wojska niemieckie. Nowy gospodarz pozwolił społeczności miejskiej wznieść nowe krzyże. Pracę powierzono wileńskiemu rzeźbiarzowi Antoniemu Wiwulskiemu. Musiał działać szybko, gdyż się obawiał, że władza niemiecka zmieni decyzję. Dzieło zostało opłacone ze składek mieszkańców. Po dwóch miesiącach w 1916 r. pojawiły się nowe trwałe krzyże z żelazo-betonu, które górowały nad Wilnem i przetrwały nawet drugą wojnę światową. W maju 1950 roku z polecenia władz sowieckich zostały wysadzone w powietrze.

Góra Trzech Krzyży - widok

Widok z Góry Trzech Krzyży (Katedra wileńska)

Góra Trzykrzyska. Trzy Krzyże

Pomnik Trzech Krzyży

Góra Trzech Krzyży, Góra Trzykrzyska

Trzy Krzyże

Pierwotne krzyży wysadzone w powietrze w 1950 r. przez komunistów

Pozostałości pierwotnych krzyży wysadzonych w powietrze w 1950 r.

W 1989 r. na fali uniesienia niepodległościowego władze miasta odbudowały pomnik. Powstał nowy chrześcijański symbol Trzech Krzyży na wzór pomnika A. Wiwulskiego, a u jego stóp ułożono pozostałości pierwotnych odkopanych krzyży Wiwulskiego (porośnięte mchem symbolizują starą epokę, w której nie było miejsca Bogu).

Jak podaje “Wschodnia Gazeta Codzienna”, pomnik Trzech Krzyży ma polisę, która zapewnia rekompensatę na wypadek klęsk żywiołowych. Ubezpieczenie obejmuje również kradzieże i akty wandalizmu.

Dzielnica: Stare Miasto
Pierwsze wzmianki: między 1613 a 1636 r.
Rok budowy teraźniejszych krzyży: 1989
Architekt: Antoni Wiwulski