W historii Litwy Troki, jako była stolica, zajmują ważne miejsce. Miasto jest symbolem rozkwitu Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz dumą wszystkich mieszkańców kraju.
Sama nazwa „Troki” należała nie do teraźniejszego miasta, tylko do Starych Trok (4 km na południowy wschód – lit. Senieji Trakai). Zgodnie z prawdą historyczną były tam trzy zamki i dwa miasta – Stare i Nowe Troki.

Troki - zamek na wyspie

Troki – zamek na wyspie. ©Izabela Kamińska

„Patrz, oto pyszna Kiejstutów stolica
To ich dzierżawy, kędy zajrzym okiem.
Nad zamkiem wieża, to pogan kaplica;
Widzisz to wielkie błękitu przestworze?
To trocki zamek, a to trockie morze!”

                (Juliusz Słowacki „Hugon”)

 

Troki - Plan miasta

Troki – Plan miasta

Pierwsza wzmianka o Trokach – ojczyźnie Witolda Wielkiego – pochodzi z latopisów niemieckich z 1337 roku. W XIII-XIV wieku z inicjatywy wielkiego księcia litewskiego Kiejstuta i jego syna Witolda, którzy docenili strategiczne usytuowanie tego miejsca, nad jeziorem Galwe (lit. Galvė) zbudowano potężny zamek obronny.
Zamek, zbudowany pośród malowniczego ciągu jezior, stał się jedną z rezydencji władców litewskich i królów polskich. Obronność zamku wzmacniały baszty strażnicze. W zachodniej wieży znajdowało się pozbawione wejścia z zewnątrz więzienie (teraz sąsiaduje z kioskiem z pamiątkami). Górne pomieszczenia były ogrzewane za pomocą przemyślnych kanałów, którymi z kuchni i pomieszczeń gospodarczych płynęło ciepłe powietrze. Dzięki inżynieryjnym rozwiązaniom zamek skutecznie przeciwstawiał się krzyżackim oblężeniom. Na przykład, w zapiskach komturów krzyżackich są adnotacje o trockich armatach, z których największa potrafiła strzelać kamiennymi pociskami wielkości głowy.

Witold Wielki - Bitwa pod Grunwaldem

Witold Wielki – Bitwa pod Grunwaldem, J. Matejko

W książce Józefa Szostakowskiego “Wilno i okolice” czytamy:
Zamek trocki na wyspie zajmuje terytorium 1,8 ha. Składa się z dwóch części: zamku górnego i zamku dolnego, czyli obszernego przedzamcza. Zamek górny i przedzamcze dzieli głęboka fosa, niegdyś zalana wodą z jezior. W zamku górnym mającym trzy kondygnacje i formę czworoboku z dziedzińcem krużgankowym mieścił się dwór i rezydencja wielkich książąt litewskich.”

W zamku został zabity przez spiskowców brat Witolda – Zygmunt, po którym władanie nad Trokami przejął syn Jagiełły – Kazimierz Jagiellończyk. Troki awansowały do roli centrum państwa litewskiego i stały się jego stolicą, natomiast warownia stała się świadkiem walk Kiejstuta i Witolda z Jagiełłą oraz Litwinów z Krzyżakami.

Dzieje zamku obfitowały w niezwykłe wydarzenia. Tu w 1430 r. na rękach Jagiełły zmarł Witold Wielki, tutaj zamordowano Zygmunta Kiejstutowicza. Warownia służyła także więzieniem politycznym dla dostojników kraju. Do Trok zaglądał król Zygmunt August, planując przebudowę zamku jako rezydencji dla Barbary Radziwiłłówny, która tu jednak nigdy nie osiadła. Z biegiem wieków zamek trocki tracił znaczenie militarne, zbierali się tam jednak na sejmikach bojarzy litewscy. Kres świetności tego miejsca położyła wojna z Rosją w 1655 r. Później osiedlili się tu dominikanie, których ostatecznie wypędziła carska policja.

Jak zmieniał się zamek w Trokach w przeciągu wieków – [youtube_button text=”Obejrzyj” url=”http://youtu.be/PGI_8G4-aLI” button=”button-medium-orange” autoplay=”1″]

Troki - Zamek

Zamek w Trokach

Zamek Trocki – symbol Trok, świadectwo świetności i potęgi państwa, najbardziej okazały i najstarszy architektoniczny zespół obronny na Litwie. Jest to jedyna twierdza położona na wyspie w kraju. Wielokrotnie odnawiany zgodnie z nowymi stylami architektonicznymi powoli zmieniał swoje oblicze. W roku 1953 podjęto szeroki program prac remontowo-konserwatorskich. W 1962 r. według projektu architekta Broniusa Kruminisa (lit. Bronius Krūminis) odbudowano centralny gmach z donżonem (czyli wieżą mieszkalną), a w 1987 r. odtworzono przedzamcze (archit. Stanislovas Mikulionis).

Obecnie w Zamku Trockim mieści się siedziba Trockiego Muzeum Historii, który udostępnia liczne eksponaty i ekspozycje, odbywa się tu wiele stałych i czasowych wystaw. Kolekcja archeologiczna ilustruje historię państwa litewskiego i tego regionu.

W reprezentacyjnej sali zamku odbywają się oficjalne uroczystości i huczne zabawy. Otoczone 32 jeziorami Troki są również miejscem wypoczynku i symbolem turystyki Litwy. Organizuje się tu widowiska historyczne: turnieje rycerskie, inscenizacje bitew, masowe show. W okresie letnim występują tu artyści Litewskiego Teatru Opery i Baletu. Tradycyjnie jest organizowany festiwal Pure Future Hacenda, w ramach którego zapraszane są znane kluby światowej sławy (w 2011 roku Club z Manchesteru Fac 51). Na początku każdego sezonu turystycznego w Trokach odbywa się święto miasta pod nazwą “Święto Średniowiecza” (lit. “Viduramžio šventė”).

Kibiny w Trokach

Kraimskie kibiny

Od XIV wieku w północnej części Trok mieszkają Karaimi (jedna z mniejszości narodowych Litwy), których na tereny Litwy z Krymu sprowadził wielki książę litewski Witold. Kiedyś stanowili jego strażę. Witold pozwolił im wznosić swoje świątynie, zakładać rodziny, zachować tradycje religijne i narodowe. Obecnie w Trokach mieszka około 60 przedstawicieli tej narodowości. Mają oni swoją świątynię kienesę (dom modlitwy), szkołę oraz prowadzą restaurację “Senoji Kibininė” przy ulicy Karaimskiej 41 (lit. Karaimų g. 41), serwującą dania karaimskie (najpopularniejsze wśród nich są t.z.w. kibiny).

Ten trocki specjał (rodzaj pierogów) z soczystym nadzieniem z siekanego mięsa baraniego, wieprzowego, drobiu lub warzyw jest jaskrawym przykładem wpływu kuchni karaimskiej na kuchnię litewską.

Wnętrze zamku - Troki

Wnętrze zamku w Trockach

Ekspozycja strojów narodowych w Zamku Trockim

Stroje narodowe, Karaimskie i Tatarskie

Jacht obok zamku w Trokach

Jacht na jeziorze Galvė, Troki

Pałac Tyszkiewiczów na jeziorze Galvė

Pałac Tyszkiewiczów ©Wojsyl (CC BY-SA 3.0)